Họa sĩ Văn Dương Thành: Nửa thế kỷ miệt mài mang tâm hồn Việt ra thế giới

Từ bước ngoặt tuổi thơ đến hành trình kiến tạo "Bút Pháp Việt"

Họa sĩ Văn Dương Thành may mắn được sinh ra và lớn lên trong một gia đình trí thức giàu lòng yêu nước. Cha của chị từng là Hiệu trưởng của một trường học dưới thời Pháp thuộc. Dù đất nước khi ấy còn phải trải qua muôn vàn khó khăn, gian khổ, ông vẫn luôn khuyến khích, tạo điều kiện cho các con được tiếp cận với âm nhạc, vẽ tranh và đọc sách. Những năm tháng thơ bé êm đềm, tràn ngập không gian nghệ thuật ấy đã để lại những ấn tượng sâu đậm, đi theo suốt cuộc đời chị.

Niềm đam mê hội họa trong chị đã được khơi dậy từ rất sớm. Ngay từ khi mới 6 tuổi, cô bé Văn Dương Thành ngày ấy đã bắt đầu đặt những nét bút vẽ nguệch ngoạc đầu tiên trên những tờ vở tập một mặt. Thấy con gái thích thú với những sắc màu, người cha luôn tỏ rõ niềm vui mừng, khích lệ. Ký ức về những năm tháng ấu thơ ấm áp bên cha và những bức tranh đầu đời luôn là hành trang quý giá mà nữ họa sĩ mang theo mãi về sau.

Cơ duyên nghệ thuật thực sự mở ra khi nhà điêu khắc Diệp Minh Châu của Trường Mỹ thuật Việt Nam có dịp đến thăm ngôi trường cấp 1 nơi chị đang theo học. Tại đây, ông đã tình cờ xem được những bức vẽ nguệch ngoạc đầy tiềm năng của cô học trò nhỏ. Bước ngoặt định mệnh không ngờ ấy đã chính thức đưa Văn Dương Thành bước chân vào Trường Mỹ thuật Việt Nam. Chị đã gắn bó và học tập tại đây suốt 12 năm ròng rã, để rồi từ đó trưởng thành, chính thức trở thành một họa sĩ thực thụ và đảm nhận vai trò giảng viên.

Tác phẩm Hoa sen vàng và đôi chuồn chuồn hạnh phúc, Sơn mài 50x60cm, 2020 của họa sĩ Văn Dương Thành

Đối với họa sĩ Văn Dương Thành, mỗi người nghệ sĩ khi sáng tác đều là đang phản ánh chân thực cuộc sống xung quanh mình, từ thiên nhiên cho đến xã hội. Chính vì được sinh ra, nuôi dưỡng, học tập và trưởng thành tại quê hương, các tác phẩm của chị luôn thấm đẫm nét Việt Nam, mang đậm tâm hồn Việt và bút pháp Việt. Người xem có thể dễ dàng nhận thấy trong tranh của chị những mối liên tưởng, những sợi dây kết nối vô hình nhưng bền chặt với nghệ thuật tranh Đông Hồ hay những đường nét điêu khắc tại các đình chùa cổ kính.

Bên cạnh cội nguồn dân tộc, chị tự nhận thấy mình là người may mắn khi được sống trong hai thế giới, được tiếp xúc và hòa mình vào các nền văn hóa cũng như các nền mỹ thuật vô cùng đa dạng. Sự giao thoa, hòa quyện tuyệt vời này đã giúp cho hội họa của Văn Dương Thành sở hữu một ngôn ngữ nghệ thuật độc đáo, dễ dàng được tiếp nhận và yêu mến bởi cả công chúng Việt Nam lẫn bạn bè, giới mộ điệu quốc tế.

Đối với riêng cá nhân họa sĩ Văn Dương Thành, điều mà chị yêu thích nhất, say mê nhất trong cuộc đời chính là được ngắm nhìn những cảnh sắc tuyệt mỹ của thiên nhiên, sự chuyển dịch kỳ diệu của ánh sáng, cùng cái đẹp của con người. Từ đó, chị luôn cố gắng nỗ lực hết mình để chuyển tải trọn vẹn những cảm xúc duy mỹ ấy vào từng nét vẽ trên bức tranh. Đối với chị, việc được đứng trước giá vẽ và sáng tạo chính là niềm vui vô tận, là niềm hạnh phúc lớn lao nhất.

Trải qua hành trình 40 năm miệt mài, bền bỉ sáng tác không ngừng nghỉ, gia tài nghệ thuật của họa sĩ Văn Dương Thành đã lên tới hơn 2.000 bức tranh cùng 135 cuộc triển lãm cá nhân được tổ chức trang trọng tại các bảo tàng quốc gia cũng như các triển lãm uy tín.

Với những đóng góp và cống hiến to lớn đó, chị vinh dự được các vị Đại sứ trong đoàn ngoại giao, các vị Đại sứ Việt Nam cùng đông đảo bạn bè sưu tập ưu ái gọi bằng danh xưng đầy trân quý: “Đại sứ văn hóa Việt”.

Trong suốt sự nghiệp lẫy lừng của mình, một kỷ niệm thiêng liêng mà họa sĩ Văn Dương Thành khẳng định sẽ không bao giờ quên, đó là sự kiện diễn ra vào năm 2007. Trong số các nhà khoa học Việt Nam ở nước ngoài, các nhạc sĩ và những cá nhân xuất sắc có đóng góp vượt bậc ở nhiều lĩnh vực khác nhau, chị đã được vinh danh trang trọng tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám với danh hiệu cao quý “Vinh danh đất Việt”. Đứng chung hàng ngũ được vinh danh năm ấy còn có những tên tuổi đại thụ lớn như nhạc sĩ Đặng Thái Sơn, nhạc sĩ Trần Văn Khê, họa sĩ Lê Bá Đảng, cùng nhiều nhà nghiên cứu khoa học nổi tiếng khác đang sinh sống và làm việc ở các nước trên thế giới.

Danh hiệu ấy không chỉ là sự ghi nhận cho những nỗ lực cá nhân của họa sĩ Văn Dương Thành, mà còn là một minh chứng rõ nét cho thấy hội họa mang đậm "tâm hồn Việt" hoàn toàn có thể tự tin vươn xa, tỏa sáng và khẳng định vị thế vững chắc trên bản đồ nghệ thuật quốc tế

Hội họa và Thương Mại: Mối tương hỗ quan trọng và bền chặt

Khi bàn về câu chuyện giữa hội họa và thương mại, họa sĩ Văn Dương Thành thẳng thắn nhìn nhận đây là hai thái cực luôn song hành cùng nhau. Từ góc độ sáng tác, những người nghệ sĩ chân chính luôn dâng hiến trọn vẹn tâm huyết, tình cảm cùng trí tuệ của mình vào từng tác phẩm, không ngừng tìm kiếm những hình thức biểu hiện cụ thể, sâu sắc nhất nhằm chạm đến cảm xúc của người thưởng thức.

Tuy nhiên, số phận của người nghệ sĩ trong lịch sử đã có những thay đổi sâu sắc theo thời gian. Ở những thế kỷ trước, đã có rất nhiều danh họa thiên tài phải qua đời trong cảnh nghèo khó tột cùng như Vincent Van Gogh, hay lâm vào cảnh vỡ nợ như Rembrandt. Họ đã trút hết tình cảm, rút cạn cả cuộc đời mình để sáng tạo nên những bức tranh kỳ diệu cho nhân loại.

Thế nhưng vào thời đại của họ, các phương tiện truyền thông đại chúng chưa xuất hiện, nền công nghiệp thương mại nghệ thuật cũng như hệ thống đấu giá tranh chưa hề tồn tại. Hậu quả là phần đông các nghệ sĩ lớn phải nhắm mắt trong nghèo khổ; để rồi phải mất vài chục năm, thậm chí là một thế kỷ sau khi họ qua đời, các tác phẩm ấy mới được đưa lên sàn đấu giá với mức giá lên tới hàng trăm triệu USD.

Tác phẩm Giai điệu hạnh phúc của đàn hạc, Sơn dầu 150x130 cm, 2024

Ngày nay, cục diện đã hoàn toàn thay đổi. Người họa sĩ trong bối cảnh hiện đại vừa có thể dốc hết tâm sức để sáng tác nghệ thuật, vừa có thể chủ động tiếp xúc, kết nối với các nhà sưu tập và xã hội. Việc xây dựng nên những mối quan hệ dựa trên sự tin tưởng, quý trọng và bền chặt này chính là bệ phóng giúp các bức tranh đẹp bước vào thương trường một cách thuận lợi. Chúng nhanh chóng nhận được sự chú ý, được săn đón và sưu tập bởi các doanh nghiệp lớn, các thương gia tri thức, hoặc được trân trọng đặt vào các không gian kiến trúc sang trọng như lâu đài, biệt thự, nhà hàng, hay các khu vườn.

Những tác phẩm nghệ thuật ấy giờ đây không chỉ đơn thuần là vật trang trí nằm im lìm trong các phòng tranh nhỏ, mà chúng được tỏa sáng, tạo ra những tác động hữu hiệu đến đông đảo công chúng khi được trưng bày tại các đại sảnh khách sạn, sảnh lớn của các tập đoàn, hay trong nhà riêng của những nhà sưu tập đầy tâm huyết.

Thực tế cho thấy, số lượng người quan tâm đến việc sưu tập hội họa đang ngày càng tăng lên, đồng thời xu hướng này cũng đang đi vào chiều sâu với sự khắt khe hơn về mặt chất lượng. Đối với các nhà sưu tập, họ vừa có được một không gian hội họa đỉnh cao để thưởng thức mỗi ngày, vừa nắm giữ một loại tài sản gia trì có giá trị tăng trưởng đều đặn qua hằng năm.

Thực hiện: Huyền Trang